Do wietrzenia mieszkań zimą zniechęcają dwa główne czynniki. Pierwszy to obawa o wychłodzenie wnętrza i w konsekwencji – o ewentualne przeziębienie. Drugi to strach o podwyższenie i tak niemałych rachunków za ogrzewanie. Praktyka pokazuje jednak, że szczelne zamykanie okien może wyrządzić nam więcej szkody niż pożytku.

Wietrzenie mieszkania zimą pomaga uniknąć problemów zdrowotnych

Należy zdać sobie sprawę z tego, że nawet najczystsze mieszkanie nie jest wolne od bakterii i wirusów. Za każdym razem, gdy wracamy z zewnątrz, na naszej skórze i ubraniach przynosimy całą masę drobnoustrojów. Z większością bezproblemowo radzi sobie układ immunologiczny. Jeżeli jednak w pomieszczeniach panuje wysoka temperatura a powietrze jest suche, nieproszeni goście zaczną się namnażać. Prędzej czy później, nasza odporność polegnie. Regularne wietrzenie mieszkań pomaga zachować optymalną temperaturę i poziom wilgoci w powietrzu. Dodatkowo, pomaga utrzymać właściwy obieg powietrza, dzięki czemu drobnoustroje chorobotwórcze nie kumulują się w naszych czterech kątach.

Bakterie i wirusy to jeszcze nie wszystko. Nie można nie wspomnieć, że gdy powietrze niemal stoi w miejscu, w pomieszczeniach kumulują się związki chemiczne pochodzące z detergentów, kosmetyków i będące produktem spalania gazu. To wyjątkowo niepożądane zjawisko, któremu jednak można łatwo zapobiec, wietrząc pomieszczenia.

Co z rachunkami za ogrzewanie?

Gdy temperatura spada, system ogrzewania zaczyna pracować wydajniej. Zimowe wietrzenie nie musi jednak zauważalnie odbijać się na rachunkach z ciepłowni. Wystarczy przestrzegać dwóch prostych zasad:

zanim otworzysz okna, zakręć kurki termostatów – przed rozpoczęciem wietrzenia, zawory w urządzeniach grzewczych należy ustawić w pozycji zamkniętej. Odczekaj kilka minut i otwórz okno;
wietrz krótko, ale intensywnie - lepsze efekty da szerokie otwarcie okna na 5, maksymalnie dziesięć minut niż długie wietrzenie przy nieznacznym uchyleniu skrzydła.

Reasumując, wietrzenie pomieszczeń zimą jest nie tylko zalecane, ale i konieczne. Jeżeli zrobisz to prawidłowo, domowy budżet z pewnością na tym nie ucierpi.

Używasz zimnych okien? Koniecznie pomyśl o ich wymianie!
Przez lata, w polskim budownictwie stosowano tzw. zimne okna. Pod tą nazwą kryją się przestarzałe systemy okienne, składające się z jednej szyby (czasami także z dwóch) zamkniętej w drewnianej ramie. Tego typu okna charakteryzowały się wysoką zdolnością do przenikania zimnego powietrza z zewnątrz i bardzo niską izolacją akustyczną. Wszystko to miało przełożenie nie tylko na pogorszenie komfortu mieszkańców. Mizerna izolacja termiczna doprowadzała do sytuacji, w której utrzymanie komfortowej temperatury w pomieszczeniu przekładało się na ogromne zużycie energii, co odbijało się nie tylko na domowym budżecie, ale i na środowisku.

Tego typu rozwiązania ustąpiły już miejsca nowoczesnym systemom, ale stosunkowo wysoka trwałość solidnej stolarki doprowadziła do sytuacji, w której zimne okna wciąż jeszcze funkcjonują w wielu domach. Najwyższy czas pomyśleć o ich wymianie. Przełoży się to nie tylko na nieporównywalnie wyższy komfort, ale i na wyraźne oszczędności.

Nieszczelność to czynnik dyskwalifikujący
Nawet nowocześniejsze systemy po latach eksploatacji mogą utracić swoje właściwości. Gdy latem okna przestają chronić pomieszczenie przed nadmiernym nagrzewaniem, a zimą wpuszczają do środka zimne powietrze, to znak, że najwyższy czas rozważyć montaż nowego systemu. Nieszczelne okna mogą doprowadzić do sytuacji, w której z mieszkania „ucieka” aż 35 proc. ciepła! Łatwo wyobrazić sobie, w jak dużym stopniu obciąża to domowe finanse.

Własne cztery kąty powinny być strefą ciszy
Dom powinien być oazą spokoju, a trudno mówić o relaksującym wypoczynku, gdy w pomieszczeniu wyraźnie słyszymy hałasy napływające z zewnątrz. Nowoczesne systemy okienne zapewniają dźwiękoszczelność do 47 dB i pod tym względem zdecydowanie górują nad starszymi rozwiązaniami.

Zwróć uwagę na uszkodzenia mechaniczne
W toku eksploatacji, nie tylko szyby, ale i ramy narażone są na uszkodzenia mechaniczne. Jeżeli na powierzchni okien dostrzegasz pęknięcia, wyszczerbienia i inne defekty, montaż nowych może być dobrym pomysłem. To samo dotyczy sytuacji, w której palące słońce i zanieczyszczone powietrze doprowadziło do wystąpienia przebarwień. Takie okna zdecydowanie zaburzają estetykę.

Okna Sash – co to takiego?

Popularność okien Sash rośnie, ale dla wielu osób ta nazwa wciąż brzmi obco i niezrozumiale. Sash (czyli przewiązka) to system okienny składający się z ruchomego i przeszklonego panelu lub skrzydła (w niektórych modelach jest ich więcej). Panel jest zamknięty w ramie, a jego konstrukcja tworzy coś w rodzaju skrzyni ze sprężynami lub ciężarkami. Co istotne, w tego typu konstrukcjach skrzydła okienne nie otwierają i nie uchylają się w tradycyjny sposób. Specyficzna konstrukcja sprawia, że otwarcie okna następuje pod wpływem pionowego lub poziomego przesunięcia skrzydła.

Na rynku amerykańskim (choć nie tylko) można też spotkać konstrukcje określane jako Hung Sash Window. Pod tą nazwą kryją się okna z dwoma zawieszonymi skrzydłami i są charakterystyczne dla obszarów, w których panuje ciepły klimat.

Jak działa mechanizm angielskich okien Sash?

Kluczowymi elementami konstrukcji tego systemu są boczne skrzynie, które skrywają system linkowy z ciężarkami, sprężyny lub przeciwwagi spiralne (ostatnie z wymienionych rozwiązań jest najnowocześniejsze). To właśnie te elementy sprawiają, że przesunięte skrzydło może utrzymać zadaną pozycję.

W najbardziej tradycyjnych modelach, przeszklony panel jest połączony ze stalowymi, żeliwnymi lub ołowianymi obciążnikami za pomocą linek lub łańcuchów. Stanowią one przeciwwagę dla ciężaru skrzydła i sprawiają, że użytkownik może dowolnie wybierać pozycję panelu, bez ryzyka, że ten wróci do pozycji wyjściowej.

Zalety i wady okien Sash

Mówiąc o największych zaletach okien Sash, na pierwszym miejscu należy wymienić oryginalną stylistykę. Wiele modeli wykorzystuje tzw. szprosy, czyli cienkie listwy oddzielające szyby. Tak zaprojektowane okno wygląda wyjątkowo estetycznie. Kolejna rzecz, otwarte skrzydło nie wnika do pomieszczenia, a co za tym idzie – nie ogranicza przestrzeni wewnętrznej. W wersji z dwoma zawieszonymi skrzydłami, tego typu systemy zapewniają niezwykle skuteczną wentylację.

Co z wadami? Wśród największych minusów należy wskazać na fakt, że w przypadku wystąpienia usterki systemu przeciwwagi, naprawa będzie wymagała demontażu części ramy. Wypada jednak zaznaczyć, że niektóre modele są wyposażone w zaślepione otwory rewizyjne, które eliminują ten problem.

Przygotowanie okien

Pierwszy etap polega na przygotowaniu okien do renowacji. Oceń stan techniczny okna, zwracając szczególną uwagę na zamocowanie okuć, szpary między skrzydłem a ościeżnicą, stan uszczelek, stan profili skrzydeł i ościeżnicy, defekty osadzenia szyb i stan powłoki malarskiej.

Kolejny krok to demontaż skrzydeł. Jeżeli dysponujesz oknami ościeżnicowymi lub skrzynkowymi, otwórz skrzydło i ostrożnie zdejmij je z zawiasów. W oknach rozwieralno-uchylnych, w pierwszej kolejności, w pierwszej kolejności odepnij ogranicznik uchylenia, a następnie – wybij trzpień zawiasów albo unieś okno na czopie (zależnie od typu skrzydła). Jeżeli dysponujesz oknami skręcanymi, przed demontażem rozkręć obie ramy.

Renowacja okien
Gdy okna są już przygotowane, postępuj według następujących kroków:

– napraw mocowania okuć – z biegiem czasu, mocowania zawiasów i pozostałe okucia ulegają poluzowaniu. W pierwszej kolejności ustal przyczynę takiego stanu, a następnie – usuń ją;
skoryguj profile – najprawdopodobniej zaobserwujesz odkształcenia lub ubytki drewna w profilu ramy. Każdy z tych defektów wymaga korekty;

– odnów osadzenia szyb – jeżeli szyby są mocowane na kit lub listwy, nie obejdzie się bez poprawy mocowań. Użyj nowego kitu, by zastąpić stary lub zużyte listwy;

– przygotuj powierzchnię do malowania – oczyść drewno papierem ściernym o granulacji od 150 do 180. Jeżeli dostrzeżesz ubytki, wypełnij je akrylem;

– zaimpregnuj drewno – odkrytą powierzchnię zabezpiecz głęboko penetrującym preparatem rozcieńczalnikowym;
odnów uszczelnienia – wymień uszczelki na profilowe samoprzylepne lub wciskane;

– pomaluj drewniane elementy – odpowiednio przygotowane i zabezpieczone drewno pomaluj farbą wodorozcieńczalną akrylową lub rozpuszczalnikową;

– wyreguluj okucia – jeżeli odnawiasz okna rozwieralno-uchylne, wyreguluj ustawienie skrzydła do ościeżnicy za pomocą prętów mocujących.

Postępując według powyższych kroków, skutecznie przywrócisz blask nowości starym oknom. Pamiętaj, przed rozpoczęciem prac musisz skompletować niezbędne materiały i narzędzia.

Jak wygląda bilans zysków i strat ciepła?
Okna przepuszczają więcej ciepła niż ściany czy dach o takiej samej powierzchni (nawet do 5x). Dla ścian współczynnik U może wynosić 0,25 W/(m2xK), podczas, gdy dla typowych okien jest to nie więcej niż 1,30 W/m2xK – w modelach pasywnych współczynnik U może spaść jednak nawet do 0,8-0,6 W/(m2xK). W praktyce oznacza to, że przez typowe okna w domu jednorodzinnym ucieka mniej więcej podobna ilość ciepła, co przez pozostałe elementy konstrukcyjne, które zajmują o wiele większą powierzchnię.
W polskim klimacie wyłącznie okna wychodzące na stronę południową zapewniają wyższe zyski ciepła niż straty. Dochodzi tutaj do tzw. efektu szklarniowego – ciepło promieni słonecznych przenika do wnętrz budynku przez szklane szyby. Z tego powodu w domach energooszczędnych montuje się duże przeszklenia wyeksponowane w tym kierunku. Warto jednak podkreślić, że najwyższe zyski są w lecie, kiedy nadmierne nagrzewanie pomieszczeń wcale nie jest pożądane.

Ile ciepła ucieka przez okna?
Utratę ciepła przez okna warto ograniczyć, ale bardzo ważne jest rozsądne dobranie parametrów energetycznych. Dla domu jednorodzinnego, z powierzchnią okien 30 m2, roczna strata ciepła będzie wynosić:

• 2860 kWh – dla okna o współczynniku U 1,3 W/(m2xK),
• 2200 kWh – dla okna o współczynniku U 1.0 W/(m2xK),
• 1540 kWh – dla okna o współczynniku U 0,7 W/(m2xK).

Opłacalność zakupu droższych i bardziej energooszczędnych okien najlepiej jest uzależnić od rachunków za ogrzewanie oraz oszczędności, które da nam wybór modelu o wyższym standardzie energetycznym. Stolarka o nieco niższym współczynniku U od standardu, czyli 1,3 W/(m2xK), zwykle jest minimalnie droższa. Standard energetyczny poniżej 1,0 W/(m2xK) może oznaczać już jednak dwukrotność ceny.

Jak ograniczyć straty ciepła przez okna? Pamiętaj o prawidłowym montażu
W ograniczeniu strat ciepła z budynku przez okna pomaga nie tylko wybór drogich modeli stolarki energooszczędnej, ale i jej prawidłowy montaż. Ważne jest, aby na obwodzie nie powstał mostek termiczny (przy oknie 1,5×1,5 m obwód to aż 6 m). Straty najbardziej obniży montaż okna w grubości warstwy ocieplenia. Niezbędne jest wtedy zastosowanie specjalnych konsol i łączników. Nieco łatwiejszym wariantem montażu jest zastąpienie łączników ramą z płyty drewnopodobnej, którą należy zamocować do ściany nośnej i przytwierdzić do niej ramy okienne.

Dobierz dobre materiały montażowe
Dla ograniczenia strat ciepła duże znaczenie mają dobrej jakości materiały montażowe. Tradycyjna pianka montażowa i obustronny tynk nie pozwalają uzyskać zadowalającego efektu. Ten sposób nie tylko zwiększa straty ciepła, ale i może prowadzić do zawilgocenia ościeży i pojawienia się w tym miejscu grzyba.
Do montażu okien energooszczędnych warto wykorzystać:

• warstwę paraizolacyjną (od strony wnętrz),
• izolację cieplną,
• warstwą paraprzepuszczalną (od strony zewnętrznej).

Wielu producentów okien o doskonałym współczynniku energetycznym, poleca własne systemy (gotowy zestaw produktów do montażu), które pozwalają na perfekcyjny montaż stolarki.

Najistotniejsze parametry okien

Wybór właściwych okien to niełatwe zadanie. Musimy podjąć decyzję, co będzie najbardziej pasowało do danego mieszkania czy pomieszczenia. Konieczne jest także zapoznanie się wartościami parametrów poszczególnych modeli okien. O jakie właściwości chodzi?

1. Wodoszczelność. Okna powinny być wodoszczelne. Istnieje 10 klas wodoszczelności nieosłoniętych okien. Najbardziej optymalnym rozwiązaniem będzie wybór okna w klasie 5A. Wówczas mamy pewność, że mieszkanie czy dom nie zostaną zalane.
2. Dźwiękoszczelność – czyli Rw. Wysokiej jakości okna powinny wyróżniać się perfekcyjną izolacją akustyczną. Zapewnia ona ochronę przed hałasami pochodzącymi z zewnątrz. Im bardziej wysoka jest wartość Rw, tym bardziej skutecznie dane okno chroni nas przed hałasem i tłumi dźwięki.
3. Przepuszczalność powietrza. Wyróżniamy 4 klasy przepuszczalności powietrza. Im większa jest przepuszczalność, tym bardziej szczelne będzie dane okno.
4. Współczynnik przenikania ciepła – określany jako Uw. Wpływa on na termoizolacyjność okna. Wartość Uw powinna być jak najniższa, ponieważ określa on poziom strat ciepła.
5. Współczynnik przenikania ciepła przez ramę okienną – w skrócie Uf. Należy pamiętać, że rama okna nie jest aż tak szczelną konstrukcją jak szyby okienne. Wartość współczynnika przenikania ciepła przez ramę okienną jest zależna od: użytego w ramie materiału izolacyjnego, liczby komór czy grubości drewna.
6. Współczynnik przenikania ciepła szyby – Ug. Na ten parametr również powinno się zwrócić uwagę, choć często bywa on niesłusznie pomijany. W przypadku okien energooszczędnych jego wartość to 0,5 W/(m2K). Należy mieć jednak na uwadze, że z upływem czasu parametr ten będzie ulegał pogorszeniu z powodu ulatniania się gazu, który znajduje się pomiędzy szybami.

Jak wyregulować szczelność okien?
Na skrzydłach okiennych znajdują się okucia. To nimi reguluje się szczelność okien. Aby jesienią i zimą przez szczeliny nie przedostawało się chłodne powietrze, musimy przekręcić mimośrodowe rolki tak, aby znalazły się bliżej uszczelek. Pamiętajmy jednak, aby nie przykręcać ich zbyt mocno, gdy utrudni nam to otwieranie okna. Do wyregulowania rolek potrzebny nam jest śrubokręt oraz oryginalne klucze do regulacji. W sytuacji, gdy nie dysponujemy takimi specjalnymi kluczami, możemy zamiast nich użyć klucza nasadowego torx lub zwykłego klucza imbusowego. Dokręcając kluczem imbusowym czy specjalnym kluczem do regulacji okien śruby mimośrodowe sprawimy, że okno będzie ściślej przylegać do ramy, tym samym będzie zdecydowanie bardziej szczelne. Okucia warto przy okazji przesmarować wazeliną techniczną.

Dbamy o uszczelki
Ogromny wpływ na przenikanie powietrza do wnętrza domu ma stan uszczelek. Będą one trwałe przez wiele lat, gdy o nie odpowiednio zadbamy. Przynajmniej raz w roku (przygotowania do sezonu jesienno-zimowego to doskonała okazja, aby zadbać o uszczelki) smarujemy uszczelki wazeliną techniczną lub smarem silikonowym. Pamiętajmy, że źle wyregulowane okucia mogą być przyczyną ich uszkodzenia. Uszkodzone, popękane wymieniamy przed nadejściem mrozów na nowe. Na rynku dostępne są wykonane ze specjalnej pianki lub gumy uszczelki samoprzylepne.

Okna to punkty, przez które jesienią i zimą ucieka najwięcej ciepła z naszych domów i mieszkań. Wyregulowanie okuć przed zimą to prosty sposób na to, aby nie dochodziło do utraty ciepła.

W jakim miejscu zamontować grzejniki?
Optymalne miejsce instalacji grzejników znajduje się tam, gdzie występują największe straty ciepła. Lokalizacją tą jest zazwyczaj zewnętrzna ściana mieszkania, dlatego kaloryfery montuje się pod oknem. Pozwala to na wytworzenie właściwej cyrkulacji, na skutek mieszania się zimnego i ciepłego powietrza w procesie konwekcji termicznej. Ciepło może być w efekcie równomiernie rozprowadzane po całej powierzchni pomieszczenia. W przypadku umieszczenia kaloryfera daleko od okna, cyrkulacja zostałaby zakłócona, co doprowadziłoby do obniżenia temperatury we wnętrzu budynku. Nieprawidłowa lokalizacja grzejnika wywołuje efekt tzw. kurtyny powietrznej – wówczas ogrzewany jest przede wszystkim sufit.

Jakich błędów warto się wystrzegać?
Istotne jest również to, aby zachować odpowiednią odległość pomiędzy kaloryferem a sufitem, parapetem oraz podłogą. Przyjmuje się, że optymalna odległość wynosi około 10 centymetrów. Grzejniki nie powinny być poza tym w jakikolwiek sposób zasłaniane, na przykład meblami czy grubymi osłonami. Spełnienie tych warunków pozwala zapobiec sytuacji nieprawidłowego przepływu ciepłego powietrza w pomieszczeniu i ograniczyć niepotrzebne straty cieplne.

Gdzie zamontować kaloryfery, jeśli w pomieszczeniu nie ma okna?
Co jednak w przypadku, jeżeli chcemy ogrzać pomieszczenie pozbawione okna lub z ograniczonym dostępem do niego? Wtedy należy ustawić grzejnik w innym miejscu, które zapewnia spore straty ciepła – np. niedaleko drzwi. Zasadne jest również umieszczenie nad grzejnikami wewnętrznych parapetów czy półek. Takie rozwiązanie umożliwi zaistnienie procesu konwekcji powietrza, za sprawią odchylenia jego strumieni.

Każde montowane w naszym mieszkaniu okno posiada ramkę, której zadaniem jest uszczelnienie krawędzi szyb zespolonych oraz oddzielanie ich od siebie. W większości przypadków stosuje się aluminiowe ramki, które są stosunkowo tanie, ale niestety charakteryzują się wysoką przewodnością cieplną. To powoduje, że pogarszają się właściwości izolacyjne, a przez ramkę ucieka powietrze. Ciepła ramka to rozwiązanie, gdzie zastosowano po prostu materiały o lepszych właściwościach izolacyjnych.

Faktem jest, że okna z ciepłą ramką pozwolą nam zaoszczędzić na kosztach ogrzewania. Jeśli zastąpimy nimi okna starego typu, to możemy się liczyć z oszczędnościami rzędu dwudziestu procent w skali roku. Jeżeli chodzi o nowo zakupione okna, to oszczędność będzie nieco mniejsza, ale nadal nasze kieszeni powinny zyskać na tej operacji. Bezsprzecznie też okna z ciepłą ramką lepiej chronią samo wnętrze okna, co w oczywisty sposób oznacza jego większą trwałość i żywotność. Zastosowano tu bowiem specjalny środek osuszający, najczęściej argon lub krypton. Dzięki niemu ramka się nie rozszczelnia pod wpływem działania wody, dzięki czemu dłużej zachowuje swoje właściwości izolacyjne.

Istnieje też pogląd, że okna tego typu skutecznie chronią szybę przed skraplaniem się pary wodnej. Jest to fakt. Ramki tego typu wykonane są ze szczególnego materiału, który nie pozwala na wytworzenie się nadmiernej różnicy pomiędzy szybą zewnętrzną a wewnętrzną. Mitem jest natomiast teza, że dzieje się to automatycznie. Ciepła ramka pomaga nam chronić szyby przed zaparowaniem i skraplaniem, ale jeśli pomieszczenie nie będzie odpowiednio wentylowane, to problem będzie się pojawiał.

Zalety uszczelek
Ważnym elementem doposażeniowym w obrębie okna są uszczelki oporowe, które skutecznie chronią przed utratą ciepła, hałasem, przenikaniem wilgoci oraz przedostawaniem się kurzu.
Równie ważne są uszczelki przyszybowe, które należy umieścić w zewnętrznej i wewnętrznej części okna.

Dobrej jakości uszczelki powinny być przede wszystkim odporne na czynniki atmosferyczne, różnice temperatury, a także zmienną wilgotność. Ważnym czynnikiem jest także odpowiednia plastyczność, która sprawia, że po ściśnięciu podczas zamykania skrzydła bez problemu wrócą do pierwotnego kształtu.

Rodzaje i montaż uszczelek
Uszczelki zazwyczaj są produkowane z kauczuku syntetycznego lub termoplastycznego elastomeru poliestrowego. Wykorzystanie w procesach produkcyjnych najwyższej jakości materiałów sprawia, że uszczelki sprawdzą się w temperaturze od -40 do 110 stopni.

Odpowiednio zamontowane uszczelki zapewniają optymalne osiągi w zakresie wodoszczelności, infiltracji powietrza, izolacyjności akustycznej oraz izolacyjności cieplnej. Rodzaj wykorzystanych uszczelek powinien współgrać przede wszystkim z kształtownikami okiennymi.

Co prawda w ostatnim czasie można zauważyć ograniczanie ilości typów uszczelek, które występują w obrębie jednej konstrukcji, nie mniej jednak, zdarzają się sytuacje, w których niezbędne jest zastosowanie co najmniej kilku różnych uszczelek.

Należy pamiętać, że każda uszczelka pełni określoną funkcję, dlatego też bardzo ważne jest dostosowania konkretnego rodzaju uszczelki do potrzeb technicznych okna.